Türkiye'de yaşamak, çalışmak, yatırım yapmak ya da aile kurmak isteyen yabancılar için her adım ayrı bir izne ve başvuru usulüne bağlıdır. Eksik bir belge veya kaçırılan bir süre, iznin reddine, hatta ülkeden çıkış zorunluluğuna yol açabilir. Bayrampaşa yabancılar ve vatandaşlık avukatı sayfasında ikamet ve çalışma izinlerinin genel çerçevesini, sınır dışı etme kararına karşı başvuru yolunu ve Türk vatandaşlığının hangi yollarla kazanılabildiğini özetliyoruz.
İkamet izni: türler ve başvuruda dikkat edilecekler
Yabancıların Türkiye'ye girişi, kalışı ve çıkışı 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile düzenlenir. Vize süresinden veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden daha uzun kalmak isteyen yabancının ikamet izni alması gerekir. Kanunda öngörülen başlıca izin türleri şunlardır:
- Kısa dönem ikamet izni: turizm, taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı kurma, tedavi ve eğitim programlarına katılma gibi amaçlarla verilir.
- Aile ikamet izni: Türk vatandaşlarının veya Türkiye'de izinli olarak kalan yabancıların eşlerine ve bakmakla yükümlü oldukları çocuklarına tanınır.
- Öğrenci ikamet izni: Türkiye'deki bir öğretim kurumunda öğrenim görecek yabancılar içindir.
- Uzun dönem ikamet izni: kanunda aranan süre boyunca kesintisiz ve izinli olarak Türkiye'de kalmış olanlara süresiz verilir.
- İnsani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni: istisnai durumlar için öngörülmüştür.
Başvuruda kalış amacının belgelerle tutarlı biçimde ortaya konması, geçerli sağlık sigortası, yeterli ve düzenli gelir ile adres kaydı aranır. Uzatma başvurusunun mevcut iznin süresi dolmadan yapılması gerekir. Başvurunun reddi, iznin iptali veya uzatılmaması birer idari işlemdir ve bunlara karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. Bu davaların genel esasları idare hukuku sayfamızda açıklanmıştır.
Çalışma izni olmadan çalışmanın sonuçları
İkamet izni, kural olarak çalışma hakkı vermez. Yabancıların Türkiye'de bağımlı veya bağımsız çalışabilmesi, Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca alınacak çalışma iznine ya da çalışma izni muafiyetine bağlıdır. Başvuru çoğunlukla işveren tarafından yapılır ve iş yerinin belirli ölçütleri karşılaması beklenir. Geçerli bir çalışma izni, süresi boyunca ikamet izni yerine de geçer.
İzinsiz çalışma hem yabancı hem de işveren bakımından idari para cezasına, yabancı için ayrıca sınır dışı etme kararına yol açabilir. Türkiye'de şirket kurmak isteyen yabancı ortaklar için izlenecek yol ve şirket yapısının seçimi şirketler hukuku sayfamızda ele alınmıştır.
Sınır dışı etme kararı ve idari gözetim
Vize veya ikamet süresini aşmak, izinsiz çalışmak, giriş yasağını ihlal etmek ya da kamu düzeni bakımından sakınca oluşturmak, kanunda sayılan sınır dışı etme nedenlerinden bazılarıdır. Karar valilik tarafından alınır ve yabancıya ya da vekiline tebliğ edilir. Bu karara karşı idare mahkemesine başvuru süresi, genel dava açma süresinden çok daha kısadır; dolayısıyla tebliğ tarihinin hemen ardından harekete geçilmesi gerekir.
Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancı, belirli koşullarda geri gönderme merkezinde idari gözetim altında tutulabilir. İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Sınır dışı edilen kişiler hakkında çoğu kez Türkiye'ye giriş yasağı da uygulanır; bu yasağın kaldırılması için ayrı başvuru ve dava yolları bulunmaktadır.
Türk vatandaşlığı hangi yollarla kazanılır?
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, vatandaşlığın doğumla veya sonradan kazanılmasını düzenler. Sonradan kazanma yollarının başlıcaları şunlardır:
- Genel yol: ergin olmak, başvuru tarihinden geriye doğru kesintisiz beş yıl Türkiye'de ikamet etmek, yeterli ölçüde Türkçe konuşabilmek, geçimini sağlayacak gelire sahip olmak gibi koşullar aranır.
- Evlenme yolu: bir Türk vatandaşı ile en az üç yıldır evli olan ve evliliği süren yabancı başvurabilir. Evlilik, vatandaşlığı kendiliğinden kazandırmaz; aile birliği içinde yaşanıp yaşanmadığı araştırılır.
- İstisnai yol: mevzuatta belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapanlar ile kanunda sayılan diğer kişiler bu yoldan yararlanabilir.
- Yeniden kazanma ve evlat edinilme: kanunda ayrıca düzenlenmiştir.
Koşulların taşınması vatandaşlığa alınma konusunda mutlak bir hak doğurmaz; idarenin takdir yetkisi vardır. Bununla birlikte ret kararları yargı denetimine tabidir. Yatırım yoluyla başvurularda taşınmaz ediniminin usulüne uygun yapılması önem taşır; bu konuda gayrimenkul hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Bayrampaşa yabancılar ve vatandaşlık avukatı hangi işlemlerde destek verir?
TB Hukuk Bürosu; ikamet ve çalışma izni başvurularının hazırlanması, ret ve iptal kararlarına karşı dava açılması, sınır dışı etme ve idari gözetim kararlarına karşı başvurular, giriş yasağının kaldırılması talepleri ile vatandaşlık başvuru dosyalarının hazırlanması ve takibinde vekâlet üstlenir. Bayrampaşa yabancılar ve vatandaşlık avukatı arayan kişilerin ilk görüşmeye pasaport ve mevcut izin belgeleriyle gelmesi, durumun doğru değerlendirilmesini sağlar. Bayrampaşa'da ve komşu ilçelerde yaşayan veya iş yeri bulunan yabancılar için başvurular ikamet adresine göre yetkili kurumlara yapılır.
SÜREÇ NASIL İLERLER?
Yabancılar ve Vatandaşlık dosyalarında izlenen adımlar
Mevcut durumun incelenmesi
Giriş tarihi, vize ve izin süreleri, varsa tebliğ edilen kararlar incelenir. Hangi izin türüne veya başvuru yoluna uygun olunduğu belirlenir.
Belgelerin hazırlanması
Başvuru türüne göre gereken belgeler toplanır. Yurt dışından alınan belgelerin onay ve çeviri işlemleri tamamlanır.
Başvuru ve takip
Başvuru yetkili kuruma yapılır, randevu ve mülakat aşamaları izlenir. Kurumun istediği ek bilgi ve belgeler süresinde sunulur.
Olumsuz karara karşı başvuru
Ret, iptal veya sınır dışı etme kararı verilirse kanunda öngörülen süre içinde yargı yoluna gidilir.
İLK GÖRÜŞMEYE GETİRİLECEK BELGELER
Elinizde olanlar yeterlidir; eksikler birlikte tamamlanır.
- Pasaport ve Türkiye'ye son giriş kaşesini gösteren sayfa
- Mevcut vize, ikamet izni veya çalışma izni belgesi
- Tebliğ edilen ret, iptal veya sınır dışı etme kararı ve tebliğ tarihini gösteren belge
- Adres kaydı ile kira sözleşmesi veya tapu
- Sağlık sigortası poliçesi ve gelir durumunu gösteren belgeler
- Evlilik cüzdanı, doğum belgesi gibi medeni duruma ilişkin kayıtlar
- Vatandaşlık başvurularında önceki ikamet izinlerinin dökümü
BÜRODAKİ AVUKATLAR
TB Hukuk Bürosu, Bayrampaşa
YABANCILAR VE VATANDAŞLIK HAKKINDA SIK SORULANLAR
Genel bilgilendirme; somut durumunuz için görüşme gerekir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Ayrıntı için hukuki uyarı sayfasına bakın.