Satın aldığınız ürün kısa sürede arızalandıysa, internetten verdiğiniz siparişi iade edemiyorsanız ya da teslim edilen konut sözleşmedeki gibi çıkmadıysa, hangi hakka hangi sürede başvuracağınızı bilmek sonucu doğrudan etkiler. Bayrampaşa tüketici avukatı arayanlar için hazırlanan bu sayfada tüketici işleminin ne olduğunu, ayıplı mal ve hizmette kanunun tanıdığı seçenekleri, cayma hakkının sınırlarını ve hakem heyeti ile tüketici mahkemesi arasındaki görev ayrımını sade bir dille bulabilirsiniz.
Tüketici işlemi nedir, bu korumadan kimler yararlanır?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek ya da tüzel kişileri tüketici sayar. Karşı tarafta ise ticari veya mesleki amaçla hareket eden bir satıcı, sağlayıcı, banka, sigorta şirketi ya da müteahhit bulunur. Aynı ürünü iş yeriniz için aldığınızda uyuşmazlık çoğu kez tüketici hukukunun dışına çıkar ve genel hükümlere göre çözülür; bu ayrım hem başvurulacak mercii hem de uygulanacak süreleri değiştirir.
Uygulamada en sık karşılaşılan konular şunlardır:
- Ayıplı çıkan araç, beyaz eşya, telefon ve mobilya
- Eksik veya özensiz verilen tadilat, onarım, eğitim ve tatil hizmetleri
- İnternet alışverişlerinde iade ve cayma sorunları
- Konut satışlarında geç teslim, eksik imalat ve projeye aykırılık
- Banka, kredi ve kredi kartı sözleşmelerinden doğan kesintiler
- Abonelik sözleşmelerinin sona erdirilmesi ve haksız faturalar
Ayıplı mal ve hizmette seçimlik haklar
Satın aldığınız malın ayıplı olduğu anlaşılırsa kanun size dört seçenek tanır: sözleşmeden dönerek bedeli geri istemek, malı alıkoyup ayıp oranında indirim talep etmek, ücretsiz onarım istemek veya malın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini talep etmek. Seçim tüketiciye aittir; satıcı sizi bunlardan birine zorlayamaz. Bununla birlikte ücretsiz onarım ya da değişim satıcı bakımından orantısız bir güçlük doğuruyorsa diğer haklara yönelmeniz gerekebilir.
Teslimden sonraki ilk altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; yani bu dönemde ispat yükü kural olarak satıcıdadır. Ayıptan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıksa bile, malın tesliminden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse satıcı zamanaşımına dayanamaz.
Ayıplı hizmette de benzer bir düzen geçerlidir: hizmetin yeniden görülmesini, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarılmasını, ayıp oranında bedel indirimini veya sözleşmeden dönmeyi isteyebilirsiniz. Bu haklardan biriyle birlikte, ayıp yüzünden uğradığınız zarar için tazminat talep etmeniz de mümkündür.
Mesafeli satışlar ve cayma hakkı
İnternet veya telefon üzerinden kurulan mesafeli sözleşmelerde, kural olarak on dört gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilirsiniz. Satıcı sizi bu hak konusunda gereği gibi bilgilendirmemişse süre uzar. Öte yandan her üründe cayma hakkı bulunmaz: kişiye özel hazırlanan ürünler, çabuk bozulan mallar ve ambalajı açıldıktan sonra iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler başlıca istisnalardır. Cayma bildirimini yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısıyla yapmanız ve bunu belgeleyebilmeniz, ileride doğabilecek bir uyuşmazlıkta elinizi güçlendirir.
Hakem heyeti mi, tüketici mahkemesi mi?
Başvurulacak yer uyuşmazlığın değerine göre belirlenir. Her yıl yeniden ilan edilen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur; bu sınırın üzerindeki taleplerde tüketici mahkemesi görevlidir. Mahkemede dava açmadan önce, kanunda sayılan istisnalar dışında, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
Hakem heyeti kararları tarafları bağlar ve ilamların icrası gibi yerine getirilir. Karara katılmayan taraf, tebliğden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilir. Başvuruyu yerleşim yerinizdeki ya da işlemin yapıldığı yerdeki heyete yapabilirsiniz.
Uyuşmazlık bir poliçeden kaynaklanıyorsa sigorta hukuku, sözleşme şartlarının geçerliliği tartışılıyorsa sözleşmeler hukuku sayfalarımızdaki bilgiler de işinize yarayabilir.
Bayrampaşa tüketici avukatı hangi aşamalarda devreye girer?
Tüketici uyuşmazlıklarının bir bölümü, satıcıya yapılan yazılı bir başvuruyla çözülür. Sonuç alınamadığında talebin doğru hakka dayandırılması, bedelin doğru hesaplanması ve sürelerin kaçırılmaması önem kazanır. Bayrampaşa tüketici avukatı olarak TB Hukuk Bürosu; ihtarname hazırlanması, hakem heyeti başvurusu, arabuluculuk görüşmeleri, tüketici mahkemesindeki dava ve kararın icrası aşamalarında vekâlet üstlenir.
Konut ve araç gibi yüksek bedelli alımlarda bilirkişi incelemesi çoğu zaman belirleyici olur. Bu nedenle ayıbı fark ettiğiniz anda fotoğraf ve video ile kayıt almanız, servis fişlerini ve yazışmaları saklamanız, malı yetkisiz kişilere onartmamanız yerinde olur. Yenidoğan, Kocatepe veya Muratpaşa gibi Bayrampaşa mahallelerinde oturan tüketiciler, yerleşim yerlerine göre yetkili heyet ve mahkemede haklarını arayabilir.
SÜREÇ NASIL İLERLER?
Tüketici Hukuku dosyalarında izlenen adımlar
Uyuşmazlığın nitelendirilmesi
İşlemin tüketici işlemi olup olmadığı, hangi seçimlik hakkın kullanılacağı ve sürelerin durumu belgeler üzerinden değerlendirilir.
Satıcıya yazılı bildirim
Talep, ispatı mümkün bir yolla satıcıya veya sağlayıcıya iletilir. Birçok dosyada bu aşama uyuşmazlığın çerçevesini belirler.
Hakem heyeti veya arabuluculuk
Uyuşmazlığın değerine göre tüketici hakem heyetine başvurulur ya da dava şartı olan arabuluculuk süreci başlatılır.
Dava ve kararın yerine getirilmesi
Anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesinde dava açılır. Kesinleşen karar gerekirse icra yoluyla yerine getirilir.
İLK GÖRÜŞMEYE GETİRİLECEK BELGELER
Elinizde olanlar yeterlidir; eksikler birlikte tamamlanır.
- Fatura, fiş veya satış sözleşmesi
- Garanti belgesi ve varsa servis fişleri ile servis raporları
- Satıcı veya sağlayıcıyla yapılan yazışmalar (e-posta, mesaj, çağrı merkezi kayıt numaraları)
- Ayıbı gösteren fotoğraf ve videolar
- İnternet alışverişlerinde sipariş ekranı, ön bilgilendirme formu ve kargo teslim kayıtları
- Ödemeyi gösteren dekont veya kredi kartı ekstresi
- Daha önce yapılmışsa hakem heyeti başvurusu ve kararı
BÜRODAKİ AVUKATLAR
TB Hukuk Bürosu, Bayrampaşa
TÜKETİCİ HUKUKU HAKKINDA SIK SORULANLAR
Genel bilgilendirme; somut durumunuz için görüşme gerekir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Ayrıntı için hukuki uyarı sayfasına bakın.