Bir kamu kurumunun aldığı karar hakkınızı etkilediğinde, karşınızdaki taraf sıradan bir kişi değil, kamu gücünü kullanan idaredir. Bu ilişkinin kuralları da özel hukuktan farklıdır: süreler kısadır, yargılama büyük ölçüde dosya üzerinden yürür ve yanlış yerde açılan dava zaman kaybettirir. Bayrampaşa idare avukatı başlığı altında; idari işleme karşı hangi yollara başvurulabileceğini, iptal ve tam yargı davalarının farkını ve sürelerin nasıl işlediğini aşağıda özetledik.
İdari uyuşmazlık nereden doğar?
İdare; bakanlıklar, valilikler, belediyeler, üniversiteler ve diğer kamu kurumları aracılığıyla her gün sayısız işlem yapar. Bu işlemler tek taraflıdır, yani sizin rızanız aranmadan hukuki sonuç doğurur. Bir ruhsatın iptali, bir memurun başka bir yere atanması ya da bir öğrencinin kaydının silinmesi buna örnektir. İdarenin bir işlem yapmaksızın fiilen verdiği zararlar ise idari eylem olarak adlandırılır; bakımsız bir yoldaki çukur nedeniyle meydana gelen kaza bunun tipik örneğidir.
Başvuruların yoğunlaştığı konular şöyle sıralanabilir:
- Memur ve diğer kamu görevlilerinin disiplin cezaları, atama, nakil ve görevden çıkarma işlemleri
- İmar planları, yapı ruhsatları, yıkım kararları ve imar para cezaları
- İş yeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin ret, iptal ve kapatma işlemleri
- Kamu ihalelerinden yasaklama ve ihale sürecine ilişkin kararlar
- Öğrenci, sınav ve yükseköğretim işlemleri
- Kamu hizmetinin kusurlu işlemesinden doğan maddi ve manevi zararlar
İptal davası ile tam yargı davası arasındaki fark
İptal davası, hukuka aykırı olduğunu düşündüğünüz bir idari işlemin ortadan kaldırılması için açılır. Mahkeme işlemi yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden denetler; işlemi iptal ederse o işlem yapıldığı andan itibaren hiç yapılmamış sayılır. Bu davayı açabilmek için işlemin menfaatinizi ihlal etmesi yeterlidir.
Tam yargı davası ise idarenin işlemi veya eylemi yüzünden uğradığınız zararın giderilmesini konu alır. Burada bir hakkın ihlal edilmiş olması aranır. Aynı işlem hem hukuka aykırı hem de zarar doğurucu nitelikteyse iki talep birlikte ileri sürülebilir ya da önce iptal davası açılıp kararın ardından tazminat istenebilir.
Her idari yaptırım idare mahkemesinde dava edilmez. Örneğin birçok idari para cezasına karşı başvuru yolu sulh ceza hâkimliğidir. Vergi ve benzeri mali yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıklar vergi mahkemelerinde görülür; bu konuda vergi hukuku sayfamıza bakabilirsiniz. Taşınmazınıza ilişkin kamulaştırma işlemleri için ise kamulaştırma sayfasında ayrıntılı bilgi yer alır.
Süreler neden bu kadar belirleyici?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmemişse, idare mahkemelerinde ve Danıştay'da altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Süre kural olarak işlemin size yazılı olarak bildirildiği günü izleyen günden başlar. Bazı özel kanunlar çok daha kısa süreler getirir; bu nedenle elinizdeki tebligatın tarihi ve dayandığı kanun ilk bakılacak noktadır.
Dava açmadan önce işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi için üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama başvurabilirsiniz. Bu başvuru işlemeye başlamış olan dava süresini durdurur; idarenin kanunda belirtilen süre içinde yanıt vermemesi ret sayılır ve süre kaldığı yerden devam eder.
İdari eylemlerden doğan zararlarda yol farklıdır. Eylemi öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde önce idareye başvurarak zararınızın karşılanmasını istemeniz gerekir. Talebin reddi veya yanıtsız bırakılması üzerine dava açma süresi işlemeye başlar.
Yürütmenin durdurulması
İdari yargıda dava açmak, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Yıkım kararı uygulanabilir, atama yapılabilir, ruhsat iptal edilmiş kalır. Bunu önlemek için dava dilekçesinde ayrıca yürütmenin durdurulması istenir. Mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması koşullarının birlikte gerçekleştiğini görürse bu yönde karar verebilir. Talebin somut olgularla ve belgelerle desteklenmesi gerekir.
Bayrampaşa idare avukatı ile yürütülen çalışmalar
İdari yargıda yargılama yazılıdır; duruşma istisnadır ve taraflar iddialarını dilekçeleriyle ortaya koyar. Dolayısıyla ilk dilekçenin kapsamı, sunulan belgeler ve talebin doğru kurulması davanın seyrini büyük ölçüde belirler. TB Hukuk Bürosu, Bayrampaşa idare avukatı arayan kişi ve kurumlara idareye yapılacak başvuruların hazırlanması, iptal ve tam yargı davalarının açılması, yürütmenin durdurulması taleplerinin sunulması ile istinaf ve temyiz aşamalarının takibi konularında destek verir.
Belediye encümeni kararları, imar uygulamaları ve ruhsat işlemleri Bayrampaşa'da iş yeri ya da taşınmazı bulunanların sıkça karşılaştığı konulardandır. Böyle bir tebligat aldığınızda zarfı ve tebliğ tarihini gösteren belgeyi saklamanız, sürenin hesaplanması bakımından önem taşır.
SÜREÇ NASIL İLERLER?
İdare Hukuku dosyalarında izlenen adımlar
İşlemin ve sürenin tespiti
Tebligat tarihi, işlemin dayandığı kanun ve görevli yargı yeri belirlenir. Dava açma süresinin ne zaman dolacağı hesaplanır.
İdareye başvuru
Gerekli veya yararlı görülen durumlarda işlemin geri alınması ya da zararın karşılanması için idareye yazılı başvuru yapılır.
Davanın açılması
İptal veya tam yargı davası, gerekiyorsa yürütmenin durdurulması talebiyle birlikte açılır. İdarenin savunması ve işlem dosyası mahkemeye sunulur.
Karar ve kanun yolları
Mahkemenin kararına karşı koşulları varsa istinaf ve temyiz yollarına başvurulur. İdare, yargı kararını uygulamakla yükümlüdür.
İLK GÖRÜŞMEYE GETİRİLECEK BELGELER
Elinizde olanlar yeterlidir; eksikler birlikte tamamlanır.
- Dava konusu idari işlemin tebliğ edilen yazısı ve tebligat zarfı
- İdareye daha önce yapılan başvurular ve varsa verilen yanıtlar
- İşleme dayanak gösterilen tutanak, rapor veya encümen kararı
- Ruhsat, tapu, atama yazısı gibi hakkınızı gösteren belgeler
- Uğranılan zararı ortaya koyan fatura, rapor ve fotoğraflar
- Kimlik belgesi ve varsa konuyla ilgili önceki mahkeme kararları
BÜRODAKİ AVUKATLAR
TB Hukuk Bürosu, Bayrampaşa
İDARE HUKUKU HAKKINDA SIK SORULANLAR
Genel bilgilendirme; somut durumunuz için görüşme gerekir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Ayrıntı için hukuki uyarı sayfasına bakın.