Bir işletmenin adı, logosu, ürün tasarımı ya da geliştirdiği teknik çözüm, çoğu zaman makinelerinden ve stokundan daha değerlidir. Bu değerler tescille korunur; ancak tescil belgesi, hak ihlal edildiğinde kendiliğinden sonuç doğurmaz. Bayrampaşa marka patent avukatı başlıklı bu sayfada sınai mülkiyet haklarının kapsamını, başkasının tescil başvurusuna itiraz imkânını, hükümsüzlük ve iptal taleplerini ve taklit ya da izinsiz kullanım karşısında izlenebilecek hukuk ve ceza yollarını anlatıyoruz.
Sınai mülkiyet hakları neleri korur?
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu; marka, patent, faydalı model, tasarım ve coğrafi işaretleri tek çatı altında düzenler. Bu hakların her biri farklı bir değeri korur ve farklı sürelere tabidir:
- Marka: bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt etmeye yarayan sözcük, şekil, renk, ses gibi işaretlerdir. Koruma on yıl sürer ve yenilenerek devam ettirilebilir.
- Patent: yeni olan, buluş basamağı içeren ve sanayiye uygulanabilen buluşlara verilir; koruma süresi yirmi yıldır.
- Faydalı model: yeni ve sanayiye uygulanabilir buluşlar için on yıllık koruma sağlar.
- Tasarım: bir ürünün veya parçasının görünümünü korur; koruma beş yıllık dönemlerle yenilenerek toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir.
Koruma kural olarak tescille doğar ve tescilin yapıldığı ülkeyle sınırlıdır. Kitap, yazılım, müzik, fotoğraf gibi eserler üzerindeki haklar ise 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na tabidir ve eserin yaratılmasıyla kendiliğinden doğar. Tescilsiz kullanılan işaretler de belirli koşullarda haksız rekabet hükümleriyle korunabilir.
Tescil başvuruları Türk Patent ve Marka Kurumu'na yapılır. Kurum nezdindeki işlemlerin vekil eliyle yürütülmesi, sicile kayıtlı marka ve patent vekillerinin yetki alanındadır. Avukatlık hizmeti ise bu haklardan doğan uyuşmazlıkların, davaların ve sözleşmelerin hukuki boyutunu kapsar.
Başkasının başvurusuna itiraz ve Kurum kararlarına karşı dava
Bir marka başvurusu Kurum tarafından incelendikten sonra Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanır. Önceki tarihli bir hakkınızla karıştırılma ihtimali bulunan ya da kötü niyetle yapıldığını düşündüğünüz bir başvuruya, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde itiraz edebilirsiniz. İtiraz üzerine verilen karara karşı Kurum içinde yeniden inceleme istenebilir; Kurumun nihai kararına karşı da kanunda öngörülen süre içinde dava açılabilir. Bu aşamada markalar arasındaki benzerlik, kapsadıkları mal ve hizmetlerin yakınlığı ve önceki markanın tanınmışlık düzeyi değerlendirilir.
Hükümsüzlük ve iptal talepleri
Tescil edilmiş olmak, hakkın dokunulmaz olduğu anlamına gelmez. Tescil engeli bulunmasına rağmen sicile kaydedilmiş bir markanın hükümsüzlüğü mahkemeden istenebilir. Örneğin ayırt edici niteliği olmayan, halkı yanıltan ya da başkasının önceki hakkını ihlal eden markalar bu yolla sicilden silinebilir. Ancak önceki hak sahibi, sonraki markanın kullanıldığını bildiği hâlde uzun süre sessiz kalmışsa bu hakkını yitirebilir.
İptal ise tescilden sonra ortaya çıkan nedenlere dayanır. Marka, tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından haklı bir neden olmaksızın beş yıl boyunca ciddi biçimde kullanılmamışsa ya da zamanla o ürünün yaygın adı hâline gelmişse iptali istenebilir. Patent ve tasarımlarda da yenilik koşulunun bulunmadığı gerekçesiyle hükümsüzlük davası açılması mümkündür.
Hakka tecavüz hâlinde hukuk ve ceza yolları
Tescilli markanın aynısının veya ayırt edilemeyecek kadar benzerinin izinsiz kullanılması, taklit ürün üretilmesi, satılması, ithal edilmesi ya da ticari amaçla elde bulundurulması hakka tecavüz oluşturur. Markanın internet sitesinde, alan adında veya sosyal medya hesabında izinsiz kullanılması da aynı çerçevede değerlendirilir; bu konunun dijital yönü bilişim hukuku sayfamızda anlatılmıştır. Hak sahibi mahkemeden şunları isteyebilir:
- Tecavüzün tespiti, durdurulması ve önlenmesi
- Tecavüz oluşturan ürünlere ve bunların üretiminde kullanılan araçlara el konulması
- Maddi ve manevi tazminat ile itibar tazminatı
- Kararın ilan yoluyla kamuya duyurulması
Dava sonuçlanana kadar zararın büyümemesi için ihtiyati tedbir, delillerin kaybolmaması için de delil tespiti istenebilir. Taklit ürünlerin ülkeye girişi veya çıkışı sırasında gümrük idaresinden bu ürünlerin alıkonulması talep edilebilir. Marka hakkına tecavüz aynı zamanda suçtur; soruşturma hak sahibinin şikâyetine bağlıdır ve şikâyet üzerine arama ve el koyma işlemleri yapılabilir.
Aynı kurallar, hakkında tecavüz iddiası yöneltilen işletmeler için de önemlidir. Kullandığınız işaretin önceki tarihli olması, markanın tanımlayıcı biçimde kullanılması veya ürünün hak sahibi tarafından piyasaya sürülmüş olması gibi savunmalar somut olaya göre ileri sürülebilir.
Bayrampaşa marka patent avukatı ve işletmeler için önleyici çalışma
Bayrampaşa; tekstil, hazır giyim, gıda ve toptan ticaret alanlarında çok sayıda işletmenin faaliyet gösterdiği bir ilçedir ve taklit ürün, benzer ambalaj, benzer işletme adı gibi uyuşmazlıklar bu sektörlerde sık görülür. TB Hukuk Bürosu, Bayrampaşa marka patent avukatı arayan işletmelere ihtarname gönderilmesi, tecavüz, hükümsüzlük ve iptal davaları, şikâyet ve ceza süreçleri ile lisans, devir ve franchise sözleşmelerinin hazırlanması konularında destek verir.
Uyuşmazlık çıkmadan önce atılacak adımlar da önemlidir: çalışanların ve dışarıdan hizmet alınan tasarımcıların ürettiği işler üzerindeki hakların kime ait olacağının sözleşmeyle belirlenmesi, bayilik ilişkilerinde marka kullanım koşullarının yazılı hâle getirilmesi bunların başında gelir. Bu konular ticaret hukuku ile yakından bağlantılıdır.
SÜREÇ NASIL İLERLER?
Marka ve Patent dosyalarında izlenen adımlar
Hakkın ve ihlalin tespiti
Tescil belgeleri, koruma kapsamı ve karşı tarafın kullanımı incelenir. İhlalin niteliği ve hangi taleplerin ileri sürülebileceği belirlenir.
Delillerin toplanması
İhlal oluşturan ürün, ambalaj, ilan ve internet sayfaları kayıt altına alınır. Gerekirse mahkemeden delil tespiti istenir.
İhtar ve uzlaşma girişimi
Karşı tarafa kullanımın sona erdirilmesi için ihtarname gönderilir. Tazminat talepli ticari davalarda arabuluculuk süreci yürütülür.
Dava, tedbir ve şikâyet
Sonuç alınamazsa ihtiyati tedbir talebiyle birlikte dava açılır. Koşulları varsa savcılığa şikâyette bulunulur.
İLK GÖRÜŞMEYE GETİRİLECEK BELGELER
Elinizde olanlar yeterlidir; eksikler birlikte tamamlanır.
- Marka, patent veya tasarım tescil belgeleri ve yenileme kayıtları
- Markanın ya da tasarımın fiilen kullanıldığını gösteren fatura, katalog ve reklam örnekleri
- İhlal oluşturduğu düşünülen ürünün kendisi, fotoğrafları veya satın alma fişi
- Karşı tarafın internet sitesi ve sosyal medya hesaplarına ait ekran görüntüleri
- Lisans, bayilik, franchise veya devir sözleşmeleri
- Kurumdan gelen yazılar, itirazlar ve taraflar arasındaki ihtarnameler
BÜRODAKİ AVUKATLAR
TB Hukuk Bürosu, Bayrampaşa
MARKA VE PATENT HAKKINDA SIK SORULANLAR
Genel bilgilendirme; somut durumunuz için görüşme gerekir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Ayrıntı için hukuki uyarı sayfasına bakın.