Bir sözleşme, taraflar anlaştığı sürece çekmecede durur; anlaşmazlık çıktığında ise elinizdeki tek yol haritası odur. Hangi tarafın neyi, ne zaman ve hangi koşulla üstlendiği metinden anlaşılamıyorsa uyuşmazlığın çözümü uzar. Bayrampaşa sözleşme avukatı sayfasında sözleşme serbestisinin sınırlarını, geçerlilik için şekil aranan durumları, iyi kurulmuş bir metnin hangi hükümleri içerdiğini ve karşı taraf edimini yerine getirmediğinde başvurulabilecek hukuki yolları kısa ve anlaşılır biçimde anlatıyoruz.
Sözleşme serbestisi ve sınırları
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, tarafların sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebileceğini kabul eder. Bu serbestinin sınırı; emredici hukuk kuralları, kamu düzeni, ahlak ve kişilik haklarıdır. Bu sınırları aşan ya da konusu baştan imkânsız olan hükümler kesin olarak hükümsüzdür. Hükümsüzlük çoğu zaman yalnızca ilgili maddeyi etkiler; sözleşmenin geri kalanı ayakta kalır.
Tek taraflı olarak önceden hazırlanıp karşı tarafa sunulan standart metinlerdeki hükümler, yani genel işlem koşulları, ayrı bir denetime tabidir. Karşı tarafın bilgi edinmesine imkân tanınmayan, işin niteliğine yabancı ya da dürüstlük kuralına aykırı biçimde onun aleyhine olan koşullar yazılmamış sayılabilir. Abonelik, banka, bayilik ve üyelik sözleşmelerinde bu denetim sıkça gündeme gelir. Taraflardan biri tüketici ise ayrıca tüketici hukuku kuralları uygulanır.
Geçerliliği şekle bağlı sözleşmeler
Kural olarak sözleşmeler herhangi bir şekle bağlı değildir; sözlü anlaşma da bağlayıcıdır. Ancak sözlü anlaşmanın varlığını ve içeriğini kanıtlamak çoğu kez güçtür, belirli bir değerin üzerindeki işlemlerde ise tanıkla ispat kural olarak mümkün değildir. Kanun, bazı sözleşmelerde şekli doğrudan geçerlilik koşulu yapmıştır:
- Taşınmaz satışı, tapu sicilinde resmî şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.
- Taşınmaz satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi noterde düzenlenir.
- Kefalet sözleşmesi yazılı yapılır; kefilin sorumlu olacağı azami tutarı ve kefalet tarihini kendi el yazısıyla belirtmesi, evli ise kural olarak eşinin yazılı rızasının alınması gerekir.
- Alacağın devri ve bağışlama sözü yazılı şekle tabidir.
- Motorlu taşıtların devri noterde yapılır.
Şekle uyulmadan yapılan sözleşme kural olarak hüküm doğurmaz. Tacirler arasında ise temerrüt, fesih ve dönme ihbarlarının noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta ile yapılması aranır.
İyi kurulmuş bir sözleşmede neler bulunur?
İnternetten indirilen hazır şablonlar, taraflar arasındaki somut ilişkiyi çoğu kez karşılamaz. Bir metin hazırlanırken ya da imzadan önce incelenirken şu başlıkların açık olup olmadığına bakılır:
- Tarafların kimliği ve imza atan kişinin temsil yetkisi
- Edimlerin kapsamı, miktarı, niteliği ve teslim ya da ifa zamanı
- Bedel, ödeme takvimi ve gecikme hâlinde uygulanacak faiz
- Cezai şart ve sorumluluğun sınırları
- Süre, yenileme, fesih bildirim süreleri ve haklı fesih nedenleri
- Gizlilik, rekabet yasağı ve fikri hakların kime ait olacağı
- Teminatlar, yetkili mahkeme ve varsa tahkim şartı
Cezai şartın miktarı serbestçe kararlaştırılabilir; ancak hâkim aşırı gördüğü cezayı indirebilir. Tacir sıfatını taşıyan borçlu bu indirimi kural olarak isteyemez. Ticari işletmeler arasındaki sözleşmelere özgü konular ticaret hukuku sayfamızda yer alır.
Karşı taraf sözleşmeye uymazsa
Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmediğinde alacaklı, aynen ifayı ve gecikme nedeniyle uğradığı zararı isteyebilir. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde borçlu temerrüde düşmüşse, kendisine uygun bir ek süre verildikten sonra alacaklı ifadan vazgeçip olumlu zararının tazminini talep edebilir ya da sözleşmeden dönebilir. Temerrüt için çoğu durumda önce ihtar gerekir; ifa günü birlikte belirlenmişse ihtar aranmaz.
Sözleşme kurulduktan sonra öngörülemeyen olağanüstü bir durum ortaya çıkar ve ifa taraflardan biri için dürüstlük kuralına aykırı düşecek ölçüde ağırlaşırsa, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanması istenebilir. Ayrıca yanılma, aldatma veya korkutma sonucu sözleşme yapan taraf, kanunda öngörülen süre içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirebilir. Sözleşmeden doğan alacaklar genel olarak on yıllık zamanaşımına tabidir; kira bedelleri, vekâlet ve eser sözleşmesinden doğan alacaklar gibi bazı kalemlerde süre beş yıldır.
Bayrampaşa sözleşme avukatı hangi konularda destek verir?
TB Hukuk Bürosu; satış, kira, hizmet, eser, bayilik, distribütörlük, ortaklık ve gizlilik sözleşmelerinin hazırlanması, karşı tarafın sunduğu metinlerin imza öncesinde incelenmesi, ihtarname düzenlenmesi, müzakere ve arabuluculuk görüşmeleri ile alacak, tazminat ve uyarlama davalarında destek verir. Bayrampaşa sözleşme avukatı desteği, uyuşmazlık çıktıktan sonra olduğu kadar imzadan önce de anlam taşır; çünkü risklerin metin aşamasında görülmesi, sonradan giderilmesinden daha kolaydır.
Bayrampaşa'daki imalat, toptan ticaret ve hizmet işletmelerinin tedarik ve iş yeri kirası sözleşmeleri de bu kapsamda değerlendirilir.
SÜREÇ NASIL İLERLER?
Sözleşmeler Hukuku dosyalarında izlenen adımlar
İhtiyacın ve ilişkinin anlaşılması
Tarafların kim olduğu, işin nasıl yürüyeceği ve hangi risklerin öngörüldüğü konuşulur. Mevcut bir metin varsa bütünüyle incelenir.
Taslak veya inceleme notu
Yeni bir sözleşme taslağı hazırlanır ya da mevcut metindeki riskli hükümler ve değişiklik önerileri yazılı olarak ortaya konur.
Müzakere ve imza
Karşı tarafın görüşleri değerlendirilir, metin son hâline getirilir. Kanunun şekil aradığı sözleşmelerde işlem yetkili makam önünde tamamlanır.
Uyuşmazlık hâlinde izlenecek yol
Aykırılık durumunda ihtar gönderilir, uzlaşma ve arabuluculuk denenir. Sonuç alınamazsa dava veya icra takibi yoluna gidilir.
İLK GÖRÜŞMEYE GETİRİLECEK BELGELER
Elinizde olanlar yeterlidir; eksikler birlikte tamamlanır.
- Sözleşmenin imzalı aslı veya taslağı ile bütün ekleri
- Sözleşme öncesi ve sonrası yazışmalar (e-posta, mesaj, teklif formu)
- Fatura, irsaliye, teslim tutanağı ve ödeme dekontları
- Gönderilen ve alınan ihtarnameler
- Şirketler için imza sirküleri ve ticaret sicil kayıtları
- Verilen teminatlara ilişkin belgeler (senet, çek, teminat mektubu, kefalet)
BÜRODAKİ AVUKATLAR
TB Hukuk Bürosu, Bayrampaşa
SÖZLEŞMELER HUKUKU HAKKINDA SIK SORULANLAR
Genel bilgilendirme; somut durumunuz için görüşme gerekir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Ayrıntı için hukuki uyarı sayfasına bakın.